«Η Μαγνησία είναι μια περιοχή της Ελλάδος όπου η ιστορία δεν παρουσιάζει κενά. Αυτό σημαίνει πως ο άνθρωπος εδώ ήταν πάντα παρών.»  Καθηγητής προϊστορικής αρχαιολογίας, Γιώργος Χουρμουζιάδης

phlio28-02-12_430138_31

Συνδέοντας τα μυθολογικά κείμενα με τις ιστορικές και αρχαιολογικές πηγές, ο λόγος για το κατάφυτο Πήλιο και τις ομορφιές του, ξεκινά  από τα μυθικά ακόμη χρόνια, όταν το βαθύσκιο βουνό με τα προαιώνια πλατάνια, τις αγριοκαστανιές και τις δασωμένες ρεματιές, έθρεψε στα σπλάχνα του  τον Κένταυρο Χείρων, γιό του Κρόνου και της νύμφης Φιλύρας. Ο Χείρων, φημισμένος σοφός, περίφημος γιατρός και επιτήδειος χειρουργός, θεράπευε τους πόνους των ανθρώπων με ήπια φάρμακα που έφτιαχνε από τα βότανα του Πηλίου. Στο καταπράσινο βουνό, κατά τη μυθολογία, τελέστηκαν  επίσης  οι γάμοι του επίμονου βασιλιά της Φθίας, Πηλέα, και της ζωηρής νεράιδας του Πηλίου, Θέτιδας – Πίνδαρος , Όγδοος Ισθμιονίκης-. Στο Πήλιο ζούσαν και άλλοι Κένταυροι, άγριοι και πολεμοχαρείς, γιοί του τιμωρημένου από το Δία, Ιξίωνα και της Νεφέλης -όπως μας πληροφορεί ο Όμηρος  Ιλιάδα Ά 266+267-. Άξιο σημείο αναφοράς στη μυθολογία του βουνού είναι και οι Κενταυρομαχίες που ξεκίνησαν χάρη στη διένεξη του βασιλιά των Λαπίθων, Πειρίθου και του Κένταυρου Ευριτίωνα, χάρην της Ιπποδάμειας, ενώ ο Οβίδιος -Ιωλκιανούς λιμένας- μας πληροφορεί για την Αργοναυτική εκστρατεία, τη γέννηση και την ανατροφή του ενδοξότερου από όλους, Αχιλλέα, δίπλα στο παιδαγωγό του, τον Χείρωνα.

Τοπικές ιστορικές πληροφορίες Δήμου Ζαγοράς-Μουρεσίου

Η ελληνική μυθολογία, διανθισμένη με ποικίλες τοπικές παραλλαγές, ευφηύρε ευφάνταστες ιστορίες, που κατά περίπτωση αιτιολογούν ή ερμηνεύουν όσα ο κοινός ανθρώπινος νους δυσκολεύεται να κατανοήσει. Ο λόγος για το κατάφυτο Πήλιο και τις ομορφιές του, ξεκινά από τα μυθικά ακόμη χρόνια, όταν το βαθύσκιο βουνό με τα προαιώνια πλατάνια, τις αγριοκαστανιές και τις δασωμένες ρεματιές, έθρεψε στα σπλάχνα του τον Κένταυρο Χείρων, γιο του Κρόνου και της νύμφης Φιλύρας. Ο Χείρων, φημισμένος σοφός, περίφημος γιατρός και επιτήδειος χειρουργός, θεράπευε τους πόνους των ανθρώπων με ήπια φάρμακα που έφτιαχνε από τα βότανα του Πηλίου. Στο μεγαλοπρεπές βουνό, κατά τη μυθολογία, τελέστηκαν επίσης οι γάμοι του επίμονου βασιλιά της Φθίας, Πηλέα, και της ζωηρής νεράιδας του Πηλίου, Θέτιδας [Πίνδαρος, Όγδοος Ισθμιονίκης]. Στο Πήλιο ζούσαν και άλλοι Κένταυροι, άγριοι και πολεμοχαρείς, γιοί του τιμωρημένου από το ία, Ιξίωνα και της Νεφέλης [Ιλιάδα Άστ.266+267]. Σημείο αναφοράς στη μυθολογία του βουνού είναι και οι Κενταυρομαχίες που ξεκίνησαν χάρη στη διένεξη του βασιλιά των Λαπιθών, Πειρίθου και του Κένταυρου Ευριτίωνα, για την Ιπποδάμεια, ενώ ο Οβίδιος [Ιωλκιανοί λιμένες] μας πληροφορεί για την Αργοναυτική εκστρατεία, τη γέννηση και την ανατροφή του ενδοξότερου από όλους, Αχιλλέα, δίπλα στο παιδαγωγό του, τον Χείρων.

ΑΠΟ ΤΗ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΣΤΙΣ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΕΣ & ΤΙΣ ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ

Η περιφέρεια από τη κοιλάδα των Τεμπών έως και το Τρίκερι, οριζόταν στα αρχαία χρόνια ως η Μαγνησία, η χώρα των Μαγνητών. Από μελέτες ιστορικών και αρχαιολόγων που περιηγήθηκαν στην περιοχή αναζητώντας μνημεία του παρελθόντος και δημοσιοποίησαν τα πορίσματα των ερευνών τους, μνημονεύοντας όσα οικοδομικά λείψανα και κινητά ευρήματα διέκριναν στην επιφάνεια της γης ή αποκάλυψαν σε ανασκαφές, από τα μέσα του 19ου αι έως και τη περίοδο του Μεσοπολέμου, η χερσόνησος τής Μαγνησίας δεν υπήρξε ποτέ ακατοίκητη. Η Μαγνησία είναι μια περιοχή της Ελλάδος όπου η ιστορία δεν παρουσιάζει κενά. Αυτό σημαίνει πως ο άνθρωπος εδώ ήταν πάντα παρών¨ μας ενημερώνει ο καθηγητής προϊστορικής αρχαιολογίας, Γιώργος Χουρμουζιάδης. Έτσι από τα βόρεια του Κεραμιδίου, όπου τοποθετείται η αρχαία Κασθαναία έως και τα παραλιακά Λεχώνια έχουν εντοπισθεί κατά καιρούς και καταγραφεί διάφορες θέσεις οχύρωσης και αρχαιολογικά ερείπια, που μας κάνουν φανερά φρούρια, τάφους και κινητά ευρήματα, μαρτυρώντας την ανθρώπινη παρουσία και δράση. Ενδεικτικά, κοντά στο Πουρί, στη θέση ¨Καλύβι του Παναγιώτη¨, αναφέρεται η ύπαρξη βυζαντινών ερειπίων. Ακόμη, στη παραλία του Μπάνικα, σκάλα εμπορικής δραστηριότητας παλαιότερα (1550-1830) για τα χωριά Ανήλιο και Μακρυρράχη, βρίσκονται τα λείψανα Μεσαιωνικού Παλιόκαστρου. Επιπλέον, στη Νταμούχαρη, το Κάστρο της μικρής Χερσονήσου με τα δύο εκατέρωθεν μικρά λιμάνια ανάγεται στη παλαιοχριστιανική ή τη μεσοβυζαντινή περίοδο. Επιπρόσθετα, στη Φακίστρα βρίσκεται το Παλιόκαστρο στη κορυφή ενός βράχου που εισχωρεί στη θάλασσα ενώ νοτιότερα, στη Καραβοστασιά της παραλίας της Τσαγκαράδας έχουν εντοπιστεί λείψανα βυζαντινού τείχους, του Παλιόκαστρου. Η ταύτιση των παραπάνω ερειπίων και των οχυρωματικών θέσεων με κάστρα φαίνεται πως απασχόλησε πολλούς περιηγητές, ιστορικούς και αρχαιολόγους στο πέρασμα του χρόνου. Αρχικά ο Mezieres το 1853 αναφέρθηκε συγκεκριμένα σε ¨φρούρια¨ που κατασκευάστηκαν από τους Θεσσαλούς αυτοκράτορες ή εσπότες κατά τον Μεσαίωνα, για να κυριαρχούν στη πεδιάδα, στα παράλια του Παγασητικού κόλπου και του Αιγαίου Πελάγους. Έπειτα, το 1974 η Α.Αβραμέα, έγραψε για ΄΄φρούρια΄΄ με σκοπό την αποτροπή των επιδρομών δια θαλάσσης ενώ ο Κ. Λιάπης πρόσφατα (2003) έκανε λόγω για ευρήματα κατασκευασμένα στα χρόνια του Ιουστινιανού με σκοπό την προστασία των κατοίκων από τις βαρβαρικές επιθέσεις. Είναι προφανές πως οι αρχαιολογικές και διεπιστημονικές έρευνες αναδεικνύουν συνεχώς με τη μεθοδολογία και τη τεχνική τους τα μνημεία της Χερσονήσου της Μαγνησίας, τη κοινή δράση, τη ζωή και την πολιτιστική κληρονομιά των ανθρώπων στα χωριά του σημερινού ήμου Ζαγοράς-Μουρεσίου.

Η ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΣΟΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ (1550-1830)

Η κοινή εμπορική και επαγγελματική δραστηριότητα των Πηλιορειτών κατά τη μεσοβυζαντινή περίοδο (1550-1830), αναδεικνύεται μέσα από τις ιστορικές μας πηγές και δημιουργεί μια εικόνα σύμπνοιας και καλής συνεργασίας των προγόνων μας. Η κινητήριος παραγωγική δύναμη της Ζαγοράς του 17ου αι απαρτίζεται κυρίως από εμπόρους, μαστόρους, και καποτάδες ή κεπεντζήδες –όσοι ασχολούνται με τη κατεργασία μεταξιού και την ύφανση καπών και φανέλων. Στο Κισσό, τη Ζαγορά, το Μούρεσι και τη Τσαγκαράδα οι γυναίκες και τα κοριτσόπουλα συμμετέχουν και αυτές στο πολύ επικερδές εμπόριο της εποχής, κατά τα 1790 δουλεύοντας, το ξακουστό Ζαγοριανό σκουτί. Στο Κισσό μάλιστα αναφέρεται και ένα φημισμένο εργαστήρι κατεργασίας μεταξιού, του Πανά. Τα προϊόντα τους έφευγαν από τις ακτές του Χορευτού και του Τρικερίου και είχαν ως κύριους αποδέκτες χώρες της Ανατολής, τη Βλαχία, τη Σμύρνη, την Αίγυπτο,τη Βενετία και τη Κωνσταντινούπολη. Ο . Τσοποτός μας αναφέρει ονομαστικά τους Ζαγοριανούς, ιαμαντή Μπουρδάρα και Δημήτρη Παπακωσταντή, που στα 1835 ασχολούνται με τη μεταφορά εμπορευμάτων σε ιστιοφόρα πλοία αλλά και σε ατμόπλοια μεταξύ Βόλου- Θεσσαλονίκης-Κωνσταντινούπολης. Από τις αρχές του 17ου αιώνα παρατηρείται πιο εδραιωμένα θέση ακόμη και στη ναυπηγική για το Πήλιο. Στη Παλιά Μιτζέλα Πουρίου υπήρχε μάλιστα και μικρό καρνάγιο, ενώ στα τέλη του 18ου αι υπάρχουν καλά ναυπηγεία για εμπορικά καράβια και στη Ζαγορά. Ο Αρ. Φιλιππίδης μας γράφει για τα μεγάλα τρικάταρτα Ζαγοριανά καράβια και τις εμπορικές διαδρομές μεταξύ Αιγύπτου-Ζαγοράς. Σημαντικό ρόλο στη ζωή των χωριών του σημερινού ήμου Ζαγοράς-Μουρεσίου παίζουν και οι απόδημοι, που δεν αποκόπτουν τις επαφές με το τόπο τους, αλλά νοιάζονται για αυτόν και τον ευεργετούν. Πλήθος Ζαγοριανών εμπόρων, ναυτικών, βιοτεχνών, τραπεζιτών και επιχειρηματιών, και από τα γύρω χωριά επηρεάζουν βαθιά τη νοοτροπία, τις λαϊκές τέχνες και τη παιδεία του τόπου. Έτσι, το 1805 σημειώνεται, η ύπαρξη τριών κοινωνικών διαβαθμίσεων της παραδοσιακής κοινωνίας σε κοτζαμπάσηδες, εμποροβιοτέχνες και μεροκαματιάρηδες.

Σχολείο Ρήγα Φερραίου στη Ζαγορά

Σχολείο Ρήγα Φερραίου στη Ζαγορά


Αχιλοπούλειος-εμπορική-σχολή-Τσαγκαράδας

Αχιλοπούλειος Εμπορική Σχολή Τσαγκαράδας

                ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΙΣΟ 19ΟΥ-αι ΑΡΧΕΣ 20ΟΥ : ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΑΝΑΤΑΡΑΧΩΝ -ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΗΣ ΕΜΠΟΡΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ

Καθώς πλησιάζαμε προς την απελευθέρωση της Θεσσαλίας (1890) οι αναταραχές και οι συχνές τουρκικές επιδρομές έπλητταν τον κόσμο κατά περιόδους, εξασθενούσαν τις οικογένειες και αποδυνάμωναν την οικονομία της περιοχής. Το εμπόριο σιγά σιγά έπαψε να υπάρχει, λόγω των αναταράξεων, και όσοι ασχολούνταν με αυτό, ανάμεσα τους και πολλοί απόδημοι έδιναν τα χρήματα τους για την οργάνωση του απελευθερωτικού αγώνα. Η Θεσσαλία τελικά απελευθερώθηκε μετά από μια μακραίωνη σειρά τουρκικών επιδρομών. Οι κάτοικοι ωστόσο των γύρω χωριών είχαν φτάσει ποια στα όρια της εξαθλίωσης. Το γεγονός αυτό και διάφοροι άλλοι λόγοι, έστρεψε τους ανθρώπους στην καλλιέργεια της γης για τα προς το ζην. Μέσα από την εξέλιξη μιας σειράς γεγονότων η οικονομία των χωριών προσανατολίστηκε σε αγροτική μέχρι και τις ημέρες μας και κατά ένα ποσοστό σε τουριστική., Τα χωριά του σημερινού ήμου Ζαγοράς-Μουρεσίου, από το Πουρί έως και το Ξουρύχτι, έχουν σίγουρα ένα αξιόλογο παρελθόν και ένα ενδιαφέρον παρόν. Ο επισκέπτης στα χωριά αυτά μπορεί να δει από κοντά κομμάτια αυτού του παρελθόντος επισκεπτόμενος τη ημόσια Ιστορική Βιβλιοθήκη της Ζαγοράς, το Ελληνομουσείο της Ζαγοράς, την Αχιλλοπούλειο Εμπορική Σχολή Τσαγκαράδας, καθώς και να περιηγηθεί στις πανέμορφες πλατείες των χωριών, να διασκεδάσει αλλά και να επισκεφθεί τις βυζαντινές τους εκκλησίες.

Παραλία Χορευτού

Παραλία Χορευτού


Λιρόστρωτα δρομάκια στον Άγιο Γεώργιο Ζαγοράς

Λιρόστρωτα δρομάκια στον Άγιο Γεώργιο Ζαγοράς


Αγία Μαρίνα Κισσού

Αγία Μαρίνα Κισσού


Παραλία Αγίου Ιωάννη

Παραλία Αγίου Ιωάννη

                          Η Αγία Μαρίνα στο Κισσό, αλλά και οι εκκλησίες στις τέσσερις πλατείες της Ζαγοράς καθώς και όσες συναντούμε από το Πουρί έως το Ξουρύχτι είναι σίγουρα άξιες αναφοράς. Ακολούθως μπορεί ταυτόχρονα να έρθει σε επαφή με τις σύγχρονες δραστηριότητες των ανθρώπων στα χωριά αυτά, απολαμβάνοντας τη φιλοξενία στα παραδοσιακά καταλύματα της περιοχής, να δοκιμάσει τη παραδοσιακή κουζίνα και τα περίφημα γλυκά του κουταλιού- μέρος της σύγχρονης τοπικής ιστορίας ποια, να θεραπευτεί από τα βότανα του μυθικού βουνού, αλλά και να ψυχαγωγηθεί με περιπάτους στο δάσος ή τις κοντινές παραλίες (Χορευτό- Άγιος Ιωάννης- Παπά Νερό) και με διαδρομές στο βουνό, καθώς όλα τα χωριά του ήμου απέχουν γύρω στη μισή ώρα από το χιονοδρομικό κέντρο Πηλίου.

Τσουρού Κερασία Ιστορικός-Αρχαιολόγος